Bilgi Diyarı

Aşağıdaki Kutu ile Sonsuz Bilgi Diyarı'nda İstediğinizi Arayabilirsiniz...

Dolu

  • Okunma : 32

Dolu, fırtına bulutlarında oluşan küçük buz toplarının hızla yeryüzüne düştüğü bir yağış biçimidir. Kalınlığı bazen birkaç kilometreyi bulan fırtına bulutlarının içinde yükselen hava akımları vardır. Bulutun içindeki bir su damlacığı bu güçlü hava akımlarından birine kapıldığında bulutun en üst katmanlarına doğru sürüklenir. Buradaki dondurucu soğuk da su damlacığını küçük bir buz topuna dönüştürür. Düşmeye başlayan bu küçük buz küresi bulutun alt katmanlarına indiğinde, karşılaştığı öbür su damlacıklarının çevresini sarıp donmasıyla biraz daha büyür. Sonra yeniden bir hava akımına kapılarak yükselir ve bu iniş çıkışlar birçok kez yinelenir. Böylece bulut içindeki her yolculuğunda üzerinde yeni bir buz katmanı oluşur. Hava akımlarının yükseltemeyeceği kadar ağırlaştığında da buluttan aşağıya doğru düşer. Büyük bir dolu tanesini ikiye bölersek, soğan gibi iç içe birçok katmandan oluştuğunu görürüz. Bu katmanların sayısı dolu tanesinin bulut içinde kaç kez inip çıktığını gösterir.

    Dolu yağışı daha çok sıcak yaz günlerindeki fırtınalı havalarda olur; ama alçak basınç alanını izleyen güçlü rüzgârlar da yılın herhangi bir zamanında doluya neden olabilir. Yalnız toprak düzeyindeki sıcaklık donma noktasının altındayken hiçbir zaman dolu yağmaz. Genellikle birkaç milimetre çapında olan dolu taneleri bazen tenis topu büyüklüğüne ulaşabilir. Bazı ülkelerde kümes hayvanlarını, hatta büyükbaş hayvanları ve insanları öldürebilecek irilikte dolu tanelerinin yağdığı olur.

    Her yıl dünyanın birçok yerinde çok büyük zararlara yol açan dolu taneleri buğday, pamuk, tütün gibi ürünlere zarar verir, ağaçların yapraklarını döker. Şiddetli bir dolu fırtınası seraların ve pencerelerin camlarını kırar, arabaların üstünü çökertir, hatta yapıların metal çatılarını bile parçalayabilir. Çok büyük dolu taneleri uçaklar için de ciddi bir tehlikedir.