Bilgi Diyarı

Aşağıdaki Kutu ile Sonsuz Bilgi Diyarı'nda İstediğinizi Arayabilirsiniz...

Güve

  • Okunma : 35

Güve dendiğinde, evlerde barınarak özellikle yünlü giysileri ve kumaşları kemiren bir böcek akla gelir. Bu zararlı böcek, elbise ya da giysi güvesi (Tineola bisselliella) denen bir gece kelebeğinin tırtılıdır. Doymak bilmeyen bu obur tırtıl (larva) gelişmesini tamamlayarak kelebek haline geldiğinde, geri kalan kısacık ömrünü hiçbir şey yemeden tamamlar. Ama ölmeden önce giysilerin arasına bıraktığı yumurtalardan çıkan yeni tırtıllar aynı iştahla yünleri kemirir durur. Kırlarda uçuşan güzel renkli, zarif gündüz kelebekleri kadar gösterişli olmayan küçük gece kelebekleri arasında güve adını taşıyan daha pek çok tür vardır. Bunlar da tırtıl evresindeyken ev eşyalarına, ambarlardaki tahıllara, unlu yiyeceklere, tarla ve orman bitkilerine dadanan çok zararlı böceklerdir.

    Elbise güvesi, 1.500’den çok türü içeren güvegiller (Tineidae) familyasının en tanıdık üyesidir. Gene evlerde barınan larvaları halı, kilim gibi yünlü dokumalara ve kürk gibi hayvansal liflere zarar veren halı güvesi (Trichophaga tapetzella) ile kürk güvesi (Tinea pellionella) ve depolanmış buğday, arpa, çavdar, yulaf gibi tahıl tanelerinin içini oyan buğday güvesi (Tinea granella) de aynı familyada yer alır. Kanat açıklığı 12-25 mm arasında değişen bu küçük gece kelebeklerinin saçaklı kanatları dar ve uzun, donuk renkli ve genellikle beneklidir.

    Tırtıl evresindeyken meyve ağaçlarına zarar veren ölçmengüveler (Geometridae) de kalabalık bir familya oluşturur. Bu güvelerin tırtılları, gövdelerini ortadan büküp bir kemer gibi yükselterek sanki yeri karışlıyormuş ya da ölçüyormuşçasına yürüdükleri için arşınlayıcı tırtıl adıyla bilinir. Ölçmengüve adı da tırtılların bu ilginç yürüyüşünden kaynaklanmıştır. Dünyanın hemen her yanma dağılmış olan ölçmengüveler dar kanatlarıyla pek iyi uçamazlar ve zamanlarının çoğunu ağaç gövdelerinde ya da dalların arasında gizlenerek geçirirler.

    Tombulgüvelerin (Liparidae familyası) adı da sosis biçimindeki tombul gövdeli tırtıllarından gelir. Bu tırtılların her yanı, hayvanın kuşlara ya da başka saldırganlara yem olmasını engelleyen sert, hatta yakıcı tüylerle kaplıdır. Türlerin çoğu orman ağaçlarının en büyük düşmanlarındandır; bütün gün yapraklan kemiren obur larvaları yurdumuzda da çalılıklara ve orman ağaçlanna büyük zararlar verir. Larvalarını özellikle çam, meşe, kayın gibi orman ağaçlarına bırakan çam kelebeği (Lymantria monacha) ile kır tırtılı denen larvalar yaprakların arasında büyük, sık dokulu ağlar ören zikzak kelebeği ya da süngerören (Lymantria dispar) en zararlı türlerdendir.

    Tahıllara, una ve unlu yiyeceklere dadanan un güvesi (Ephestia kuehniella) de çok zararlı bir böcektir. Ambarlarda depolanmış tahılların ya da değirmenlerdeki öğütülmüş unların arasına her dişi 200 ile 500 kadar yumurta bırakır. Yumurtalardan çıkan küçük, beyaz tırtıllar ağ örerek bütün ürünü kurtlandırabilir. Bunlardan başka tarladaki ürünlere, meyve ağaçlarına ve sebze bahçelerine dadanan lahana güvesi, limon güvesi, zeytin güvesi, elma güvesi, pancar güvesi, arpa ve darı güvesi gibi binlerce zararlı gece kelebeği de güve adıyla tanınır.